Làm cha mẹ

A Velocity of Being: Letters to a Young Reader là một cuốn sách độc đáo, tập hợp 121 lá thư từ những nhà văn, nghệ sĩ, nhà khoa học và triết gia nổi tiếng, dành riêng cho các độc giả trẻ. Trong mỗi lá thư, tác giả chia sẻ về tình yêu với sách, cách sách đã ảnh hưởng và biến đổi cuộc sống của họ, khơi gợi sự say mê đọc sách nơi độc giả. Cuốn sách không chỉ chứa đựng những thông điệp sâu sắc mà còn được tô điểm bằng những hình minh họa đẹp và ý nghĩa, làm phong phú thêm trải nghiệm đọc.

Thư của Alain de Botton

Alain de Botton là một triết gia, nhà văn người Anh gốc Thụy Sĩ, nổi tiếng với các tác phẩm triết học ứng dụng, khám phá những khía cạnh sâu sắc của cuộc sống hàng ngày như tình yêu, công việc và hạnh phúc.

"Chào con,

Chúng ta sẽ không cần đến sách nhiều như vậy nếu mọi người xung quanh hiểu chúng ta thật rõ. Nhưng sự thật là họ không hiểu hết đâu. Ngay cả những người yêu thương chúng ta cũng có lúc hiểu sai về chúng ta. Họ nói cho chúng ta biết ta là ai, nhưng lại bỏ sót một vài điều quan trọng. Họ nghĩ rằng họ biết ta cần gì, nhưng lại quên hỏi chúng ta trước cho chắc chắn. Họ không thể hiểu hết cảm xúc của ta – và đôi khi, chính ta cũng không thể nói ra được, vì ta cũng chưa hiểu rõ về mình. Đó là lúc sách xuất hiện. Sách giúp ta hiểu rõ hơn về bản thân và giúp người khác hiểu ta nữa, khiến ta cảm thấy bớt lạc lõng, bớt cô đơn.

Dù chúng ta có nhiều bạn bè, nhưng vẫn có những điều mà không ai hiểu hết được. Đó là khi ta tìm đến sách. Sách giống như những người bạn luôn chờ đợi, sẵn sàng ở bên cạnh chúng ta bất cứ khi nào ta cần. Và chúng sẽ luôn nói với ta một cách chân thành về những điều thực sự quan trọng. Sách là phương thuốc hoàn hảo cho sự cô đơn. Chúng có thể trở thành những người bạn thân thiết nhất của chúng ta.

Thân mến,

Alain."

Tranh minh họa bởi Mouni Feddag cho bức thư của Alain de Botton trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader

Thư của David Whyte

David Whyte là một nhà thơ, tác giả và diễn giả người Mỹ nổi tiếng với những tác phẩm khám phá mối liên hệ giữa thơ ca, triết học và trải nghiệm con người.

"Gửi những người bạn nhỏ,

Bác ước gì, ước mãi, ước rằng bác được đứng vào vị trí của các cháu lúc này, được ở chỗ các cháu đang đứng ngay bây giờ. Bác sẵn sàng đổi tất cả những gì bác đã học được qua việc đọc sách, sẵn sàng trao đổi cả thư viện với hàng ngàn cuốn sách của bác, mọi hành trình và cuộc phiêu lưu mà bác đã trải qua qua những trang sách, mọi hiểu biết về thế giới và chính bản thân mình, mọi niềm vui, nỗi buồn, những khoảnh khắc bất ngờ và nhẹ nhõm, tất cả những cuốn sách đã làm bác ngạc nhiên và khiến bác đọc đi đọc lại nhiều lần, để được bắt đầu lại như các cháu, để có thể đọc chúng lần đầu tiên.

Bác ước, ước mãi, ước rằng bác được ở vị trí của các cháu, với tất cả những cuốn sách của thế giới đang chờ đợi bác. Thật tuyệt vời biết bao khi gặp gỡ một tác giả hoàn toàn xa lạ như Coleridge và nghe giọng văn của ông lần đầu tiên. Bác muốn không biết gì về Shakespeare hay Jane Austen, để rồi cảm thấy kinh ngạc khi phát hiện ra rằng có một Rosalind, một Elizabeth Bennett, hoặc sau này là một Emily Dickinson, trong thế giới này. Và rồi, bác sẽ thấy tay mình lần đầu tiên thử viết giống họ, theo đuổi họ trong sự ngại ngùng, lo âu, và cả những khoảnh khắc thất vọng đầy đẹp đẽ, bước đi qua vùng đất kỳ diệu mà chúng ta gọi là "viết" và "đọc", để nhìn lại tất cả với đôi mắt hoàn toàn mới mẻ.

Bác ước rằng mình đang ở vị trí của các cháu, trong sự chờ đợi tuyệt vời để khám phá, để đọc, và để viết. Để khi mở cánh cửa đó ra, bác có thể bước vào tất cả những cuốn sách mà bác đã từng đọc hoặc viết, như thể bác chưa bao giờ chạm vào chúng. Bác ước, ước mãi, được ở vào vị trí của các cháu ngay lúc này.

Thân mến,

David Whyte"

Tranh minh họa bởi Felicita Sala cho bức thư của David Whyte trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader 

Thư của Rebecca Solnit

Rebecca Solnit là một nhà văn, nhà phê bình văn học và nhà hoạt động xã hội người Mỹ, nổi tiếng với những tác phẩm khám phá các chủ đề như môi trường, lịch sử, chính trị và giới tính.

"Gửi các bạn đọc,

Gần như mọi cuốn sách đều có cùng một cấu trúc — bìa, gáy, trang — nhưng khi mở ra, chúng đưa con đến những thế giới và món quà vượt xa những gì giấy và mực có thể mang lại, và bên trong, chúng có mọi hình dạng và sức mạnh. Một số cuốn sách là bộ dụng cụ mà con sử dụng để sửa chữa mọi thứ, từ những điều thực tiễn nhất đến những điều huyền bí nhất, từ ngôi nhà đến trái tim của con, hoặc để tạo ra những điều gì đó, từ bánh ngọt đến thuyền. Một số cuốn sách là đôi cánh. Một số là những chú ngựa đưa con đi xa. Một số là những buổi tiệc mà con được mời, đầy ắp bạn bè, những người luôn có mặt bên con ngay cả khi con không có bạn. Trong một số cuốn sách, con gặp một người đáng chú ý; trong những cuốn khác, con gặp cả một nhóm người hoặc thậm chí là một nền văn hóa. Một số cuốn sách là thuốc, dù đắng nhưng lại làm sáng tỏ mọi điều. Một số cuốn sách là câu đố, mê cung, rối rắm, hay rừng rậm. Một số cuốn sách dài là những chuyến hành trình, và đến cuối hành trình, con sẽ không còn là chính mình như lúc bắt đầu. Một số cuốn sách là những chiếc đèn cầm tay mà con có thể chiếu sáng gần như mọi thứ.

Những cuốn sách của thời thơ ấu của cô như những viên gạch, không phải để ném mà để xây dựng. Cô xếp những cuốn sách quanh mình như một lớp bảo vệ và rút lui vào trong những thành trì của chúng, xây dựng một ngọn tháp nơi cô trốn khỏi những hoàn cảnh không hạnh phúc. Cô đã sống ở đó nhiều năm, yêu thích sách, tìm thấy nơi trú ẩn trong sách, học hỏi từ sách một phiên bản lạ lùng, phong phú nhưng đã lỗi thời về việc trở thành con người. Sách đã mang lại cho cô nơi trú ẩn. Hoặc cô đã xây dựng nơi trú ẩn từ những cuốn sách, những cuốn sách vừa là viên gạch vừa là những phép thuật kỳ diệu, những phép thuật bảo vệ mà cô đã dệt quanh mình. Chúng có thể là những cánh cửa, con tàu và pháo đài cho bất kỳ ai yêu thích chúng.

Và cô đã lớn lên để viết sách, như cô đã hy vọng, nên cô biết rằng mỗi cuốn sách đều là một món quà mà một nhà văn đã tạo ra cho những người lạ, một món quà mà cô đã trao đi vài lần và nhận lại vô số lần, mỗi ngày kể từ khi cô sáu tuổi.

Thân mến,

Rebecca Solnit"

Tranh minh họa bởi Liniers  cho bức thư của  Rebecca Solnit trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader

Thư của Jane Goodall

Jane Goodall là nhà bảo tồn và nhà hoạt động môi trường nổi tiếng người Anh, được biết đến với những nghiên cứu tiên phong về hành vi, xã hội của tinh tinh và là sứ giả hòa bình của Liên Hợp Quốc.

"Gửi các cháu,

Cô muốn chia sẻ với các cháu một điều — đó là cô đã yêu sách biết bao khi cô bằng tuổi các cháu. Ngày ấy, tất nhiên, không có Internet, không có tivi — chúng ta học mọi thứ từ sách in. Khi còn nhỏ, gia đình cô không có nhiều tiền và cô không thể mua sách mới, vì vậy hầu hết những gì cô đọc đều đến từ thư viện. Nhưng cô cũng thường dành hàng giờ ở một cửa hàng sách cũ rất nhỏ. Chủ cửa hàng là một ông lão không bao giờ có thời gian để sắp xếp sách một cách gọn gàng. Chúng được chất đống khắp nơi và cô ngồi ở đó, bao quanh bởi tất cả những thông tin về mọi thứ mà cô có thể tưởng tượng. Cô tiết kiệm từng đồng tiền được tặng vào sinh nhật hoặc làm những công việc lặt vặt để có thể mua một trong những cuốn sách đó. Dĩ nhiên, bây giờ các cháu có thể tra cứu mọi thứ trên Internet. Nhưng có điều gì đó rất đặc biệt về một cuốn sách — cảm giác cầm nó trên tay và hình dáng của nó trên bàn bên giường ngủ của các cháu, hoặc nằm cạnh những cuốn sách khác trong giá sách.

Cô thích đọc sách trên giường, và sau khi phải tắt đèn, cô thường đọc dưới chăn bằng đèn pin, luôn hy vọng mẹ không vào và phát hiện ra! Cô thường ngồi đọc bên lửa trong những buổi tối mùa đông lạnh giá. Còn vào mùa hè, cô sẽ mang những cuốn sách đặc biệt lên cây yêu thích trong vườn — Cây Sồi của cô. Ở đó, cô đọc những câu chuyện về những nơi xa xôi và tưởng tượng rằng mình đang ở đó. Cô đặc biệt thích đọc về Bác sĩ Doolittle và cách ông học nói chuyện với động vật. Cô cũng đọc về Tarzan của rừng sâu. Và càng đọc, cô càng muốn đọc nhiều hơn.

Cô mười tuổi khi quyết định rằng mình sẽ đến châu Phi khi lớn lên để sống với động vật và viết sách về chúng. Và cuối cùng, đó chính xác là những gì cô đã làm. Cô sống với những chú tinh tinh ở châu Phi và cô vẫn đang viết sách về chúng và những động vật khác. Thực ra, cô yêu việc viết sách cũng nhiều như yêu việc đọc sách — cô hy vọng các cháu sẽ thích đọc một số cuốn sách mà cô đã viết cho các cháu.

Thân mến,

Jane Goodall"

Tranh minh họa bởi Christian Robinson  cho bức thư của Jane Goodall trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader

Thư của Anne Lamott

Anne Lamott là một nhà văn và diễn giả người Mỹ, nổi tiếng với những cuốn sách về đức tin, sự sáng tạo và những thách thức trong cuộc sống, được yêu mến nhờ giọng văn hài hước, chân thành và giàu tính nhân văn.

"Xin chào,

Cô thật sự muốn con lắng nghe những điều cô sắp nói, vì cô nghĩ đó là sự thật. Được chứ? Cô sẽ nói ngắn thôi.

Nếu con yêu thích việc đọc sách, hoặc học cách yêu sách, con sẽ có một cuộc sống tuyệt vời. Chấm hết. Cuộc sống luôn có những khó khăn, áp lực và cả những người cực kỳ khó chịu, nhưng sách sẽ khiến tất cả những điều đó trở nên đáng giá. Trong sách, con sẽ tìm thấy chòm sao Bắc Đẩu dẫn đường của mình, và quan trọng hơn, con sẽ tìm thấy chính mình, đó là lý do con có mặt ở đây.

Sách giống như những con tàu giấy, đưa con đến mọi thế giới: Ai Cập cổ đại, vũ trụ, cõi vĩnh hằng, hay thậm chí vào thời thơ ấu của nhạc sĩ con yêu thích nhất. Nhưng hành trình quý giá và tuyệt vời nhất chính là vào trái tim, gia đình, lịch sử, tương lai và cả chính cơ thể của con.

Từ những trang giấy tưởng chừng như phẳng lì và vô tri ấy sẽ xuất hiện những ngọn núi, những con sư tử, những buổi hòa nhạc, những thiên hà và cả những anh hùng. Con sẽ gặp gỡ những con người tưởng chừng đã bị đánh gục, nhưng họ sẽ đứng dậy và đưa con theo cùng. Sách và những câu chuyện chính là liều thuốc, là băng bó cho những cuộc đời và trái tim tan vỡ, là đỡ nâng cho những tâm hồn yếu đuối. Khi đọc, con sẽ cười lớn hơn bao giờ hết, và đó chính là phép màu, là thiên đường, là sự cứu rỗi. Cô hứa đấy.

Được không? Thỏa thuận nhé?

Yêu con,

Anne Lamott"

Tranh minh họa bởi Andrea Dezsö cho bức thư của Anne Lamott trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader

Thư của Alexander Chee

Alexander Chee là một tiểu thuyết gia, nhà thơ, nhà báo và nhà phê bình người Mỹ, nổi tiếng với các tác phẩm Edinburgh và The Queen of the Night

"Gửi các độc giả của ngày mai (và hôm nay),

Khi ta ở độ tuổi của các con, ta đã có một thỏa thuận với mẹ: Mỗi khi mẹ đi mua sắm, mẹ để ta lại ở hiệu sách hoặc thư viện. Dù chúng ta ở đâu trên thế giới, đó là thỏa thuận của chúng ta, và nó khiến cả hai đều hạnh phúc. Kết quả là, ta không bao giờ phàn nàn về việc mẹ mua sắm lâu đến thế nào. Nếu có gì, thì mỗi khi mẹ đến đón ta, mặc dù ta yêu mẹ, nhưng ta vẫn có chút buồn.

Bạn bè gọi ta là “ mọt sách” khi ta ở độ tuổi của các con. Ta đã tự học cách đọc và đi cùng một lúc để có thể đọc nhiều hơn trong khi đi bộ đến trường. Mẹ thường nói với ta rằng ta sẽ hỏng mắt nếu đọc nhiều như vậy, nhưng giờ ta vẫn là người duy nhất trong gia đình không cần kính — có lẽ ta còn làm cho mắt mình khỏe hơn.

Ta bắt đầu đọc nhiều như vậy vì chúng ta vừa chuyển đến Maine và ta muốn gia đình ở lại Guam. Maine dường như khó khăn, lạnh lẽo và vô vọng so với hòn đảo xinh đẹp Nam Thái Bình Dương với những biển ấm và những chú cá đầy màu sắc mà chúng ta đã bỏ lại. Và trong khi không có cách nào để ta quay lại, thì trong sách, ta đã tìm thấy những cánh cửa dẫn đến những thế giới khác ngoài thế giới xung quanh mình — và nhiều cuộc đời khác. Rất nhanh, ta đã lén lút đọc sách, vì mỗi cuốn sách mà ta yêu thích đều cảm thấy như một món quà được để lại cho ta bởi một người lạ nào đó, người hiểu rõ cảm giác của ta.

Ta đã học, dần dần, để yêu Maine cũng nhiều như Guam. Nhưng ta vẫn đọc vì lý do giống như trước đây — để cảm thấy bớt cô đơn. Nhưng ta còn đọc vì nhiều lý do khác: Đọc dạy ta những câu trả lời cho những vấn đề mà ta chưa gặp phải, hoặc cho những vấn đề mà ta thậm chí không biết cách mô tả. Và khi ta cảm thấy bớt cô đơn với những điều khiến ta lo lắng, thì việc tìm ra giải pháp trở nên dễ dàng hơn. Một cuốn sách đối với ta giống như một người bạn, một nơi trú ẩn, lời khuyên, một cuộc tranh luận với ai đó quan tâm đủ để tranh luận với ta vì một câu trả lời tốt hơn so với câu trả lời mà cả hai đã có. Sách không chỉ là một cánh cửa dẫn đến một thế giới khác — mỗi cuốn sách là một phần của một cánh cửa dẫn đến cả thế giới, một cánh cửa mà luôn có thêm những điều phía sau. Đó là lý do tại sao ta vẫn không thể nghĩ ra điều gì mà ta muốn làm hơn là đọc sách.

Thân mến,

Alexander Chee"

Tranh minh họa bởi Taeeun Yoo cho bức thư của Alexander Chee trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader

Thư của Debbie Millman

Debbie Millman là một nhà văn, nhà giáo dục, nghệ sĩ, người tổ chức triển lãm và nhà thiết kế người Mỹ, nổi tiếng nhất với vai trò là người dẫn chương trình podcast Design Matters. Cô cũng là Chủ tịch Danh dự của Viện Nghệ thuật Đồ họa Mỹ.

"Gửi con,

Cô muốn nói với con rằng mọi chuyện sẽ ổn thôi.

Cô muốn nói với con rằng mọi thứ sẽ tốt hơn.

Cô muốn nói với con rằng cuối cùng mọi chuyện sẽ được giải quyết.

Nhưng đôi khi thì không.

Hầu hết thời gian, mọi thứ đều khó khăn và chúng ta thường quen với điều đó. Nhưng có một điều con có thể làm để phản ứng lại: đọc sách.

Hãy đọc cho đến khi trái tim con tan vỡ và không chịu nổi nữa. Hãy đọc cho đến khi con bị cắt giấy từ việc lật trang hoặc bị phỏng tay từ việc vuốt màn hình.

Con thấy đấy, đây là điều mà cô muốn nói: ngay cả khi ở thời điểm tồi tệ nhất, sách sẽ không bỏ rơi con. Nếu sách khiến con khóc, đó chỉ vì chúng tuyệt vời đến thế.

Con có thể phụ thuộc vào sách. Chúng sẽ luôn ở đó cho con. Sự kiên nhẫn của chúng là vô hạn và chúng đã được biết đến với khả năng cứu sống. Chúng có thể giúp con trở thành một người thông minh hơn, thú vị hơn. Sách có lẽ cũng có thể giúp con có được những cuộc hẹn, mặc dù cô không khuyên con nên yêu cầu chúng điều đó quá thường xuyên (con không muốn giới hạn sức mạnh của chúng).

Sách — giống như chó — là một trong số ít thứ trên hành tinh này chỉ muốn được yêu thương. Và chúng sẽ yêu thương con trở lại, rộng rãi và vô tư, đòi hỏi rất ít điều gì ở con — cho đến khi chúng hoàn thành, ánh sáng, sự khôn ngoan và trái tim của chúng mờ dần đến một kết thúc cô đơn, không thể tránh khỏi.

Thân mến,

Debbie Millman"

Tranh minh họa bởi Dasha Tolstikova cho bức thư của Debbie Millman trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader

Thư của Kevin Kelly

Kevin Kelly  là một nhà văn, nhiếp ảnh gia, nhà bảo tồn và là người nghiên cứu về văn hóa châu Á và văn hóa số. Ông là người đồng sáng lập tập chí Wired, biên tập viên cũng như nhà xuất bản của tạp chí Whole Earth Review.

"Gửi những người hùng nhỏ,

Hãy tưởng tượng rằng các cháu có thể chọn cho mình một siêu năng lực từ ba lựa chọn sau: bay, tàng hình, hoặc khả năng đọc. Các cháu sẽ là người duy nhất trên thế giới có siêu năng lực đó. Các cháu sẽ chọn siêu năng lực nào? Bay thì không mấy hữu ích nếu không có những siêu năng lực khác. Tàng hình thì có thể dùng để nghịch ngợm hoặc để vui chơi một chút, nhưng cũng có nhiều thứ không tốt. Nhưng nếu các cháu là người duy nhất có thể đọc… các cháu sẽ là người mạnh mẽ nhất trên Trái Đất. Các cháu sẽ có thể tiếp cận tất cả trí tuệ của những người thông minh nhất từng sống. Kiến thức của họ sẽ từ đầu họ đi qua những dòng chữ trên giấy và ngay vào trong đầu các cháu. Các cháu sẽ học được những điều mà không một người bình thường nào có đủ thời gian để học. Các cháu sẽ thông minh như tất cả mọi người cộng lại. Không phải là các cháu cần phải nhớ tất cả. Với việc đọc, các cháu chỉ cần tra cứu.

Đọc sách là một siêu năng lực cũng mang lại cho các cháu một loại dịch chuyển tức thời; nó đưa các cháu đến một triệu dặm chỉ trong chốc lát. Cảm giác được hòa mình vào một nơi khác, hoặc thậm chí một thời đại khác, có thể mạnh đến mức các cháu không muốn rời khỏi đó.

Khi các cháu có siêu năng lực này, các cháu có thể nhìn thế giới từ góc nhìn của người khác. Điều này giúp bảo vệ các cháu khỏi những sai lầm và sự dối trá của người khác cũng như sự ngu dốt của chính mình.

Ngày càng nhiều phần của xã hội chúng ta tập trung vào hình ảnh và hình ảnh, điều này thật đẹp. Nhưng một số phần quan trọng nhất của cuộc sống lại không thể nhìn thấy qua hình ảnh: ý tưởng, hiểu biết, logic, lý trí, toán học, trí thông minh. Những điều này không thể vẽ, chụp ảnh, hay hình dung được. Chúng phải được truyền đạt bằng từ ngữ, sắp xếp theo một chuỗi có trật tự, và chỉ có thể được hiểu bởi những ai đã có được siêu năng lực đọc.

Siêu năng lực này sẽ luôn ở bên các cháu; nó sẽ không bao giờ rời bỏ các cháu. Nhưng giống như tất cả các siêu năng lực khác, nó sẽ tăng lên càng nhiều khi các cháu sử dụng nó. Nó hoạt động trên giấy và trên màn hình. Khi chúng ta phát minh ra những cách mới để đọc, giá trị và sức mạnh của nó sẽ mở rộng và sâu sắc hơn. Bất cứ lúc nào, việc đọc sẽ vượt trội hơn bất kỳ siêu năng lực nào mà các cháu có thể nghĩ đến.

Thân ái,
Kevin Kelly"

Tranh minh họa bởi  Andrea Tsurumi cho bức thư của Kevin Kelly trong cuốn sách A Velocity of Being: Letters to a Young Reader