Giáo án Tiếng Việt lớp 4 - Học kì 1 Kết nối tri thức

Tổng hợp kiến thức Tiếng Việt lớp 4 tuần 18 - Kết nối tri thức đầy đủ nhất kèm bài tập thực hành giúp ba mẹ Dạy con học thật dễ! Ba mẹ xem hướng dẫn bên dưới của chương trình Dạy con học thật dễ để giúp con hiểu và vận dụng kiến thức Tiếng Việt lớp 4 tuần 18 hiệu quả, đạt điểm cao.

DẠY CON THẬT DỄ - TIẾNG VIỆT LỚP 4 – TUẦN 18

ÔN TẬP VÀ ĐÁNH GIÁ CUỐI HỌC KÌ 1

I. Mục tiêu bài học và kiến thức cần nhớ:

1.1. Mục tiêu bài học:

- Củng cố kĩ năng đọc diễn cảm một câu chuyện, bài thơ đã học trong học kì 1; tốc độ đọc khoảng 80 - 90 tiếng/phút. Biết nghỉ hơi ở chỗ có dấu câu hoặc chỗ ngắt nhịp thơ. Đọc theo ngữ điệu phù hợp với vai được phân trong những đoạn đối thoại có hai hoặc ba nhân vật.

- Nắm được nội dung chính của các bài đọc. Hiểu được nội dung hàm ẩn của văn bản trên cơ sở suy luận từ các chi tiết trong văn bản.

- Củng cố kiến thức và kĩ năng sử dụng ngôn ngữ; phân biệt danh từ, động từ, tính từ.

- Củng cố kĩ năng nhận biết các sự vật, hiện tượng được nhân hóa.

- Phát triển năng lực ngôn ngữ.

- Biết vận dụng bài học vào thực tiễn cuộc sống: Biết tìm và đặt câu có danh từ, động từ, tính từ.

1.2. Kiến thức cần nhớ:

1.2.1. Đọc hiểu:

Con cần nắm nội dung chính của bài đọc, nhận biết và hiểu các chi tiết quan trọng. Bài đọc thường giúp con rèn luyện khả năng nhận biết ý chính và chi tiết trong câu chuyện.

1.2.2. Luyện từ và câu:

a. Danh từ:

Danh từ là từ chỉ sự vật (người, vật, hiện tượng tự nhiên, thời gian,…)

- Danh từ chỉ người

Ví dụ: học sinh, thầy giáo, bác sĩ, công nhân, anh hùng...

- Danh từ chỉ vật

Ví dụ: quyển sách, cây bút, bàn, ghế, cặp sách...

- Danh từ chỉ hiện tượng

Ví dụ: mưa, nắng, gió, lũ lụt, động đất...

- Danh từ chỉ khái niệm

Ví dụ: lòng tốt, niềm vui, trí tuệ, tình yêu, sự tự do...

- Danh từ chỉ địa điểm

Ví dụ: trường học, công viên, thành phố, làng quê, nhà thờ.

* Phân loại danh từ:

• Danh từ chung: Chỉ một loại sự vật chung. Ví dụ: cái bàn, con mèo, ngôi nhà...
• Danh từ riêng: Chỉ tên riêng của sự vật, địa danh, người. Ví dụ: Hà Nội, Việt Nam, Lan, Đức...

b. Động từ:

Động từ là những từ chỉ hành động, trạng thái hoặc quá trình của người, sự vật, sự việc.

- Hành động: Là những việc làm, hoạt động mà người, vật thực hiện.

Ví dụ: chạy, đọc, viết, nói...

Trạng thái: Là tình trạng, hoàn cảnh của người hoặc vật.

- Ví dụ: buồn, vui, ngủ, mệt...

c. Tính từ:

Tính từ là những từ dùng để miêu tả tính chất, đặc điểm của sự vật, hoạt động, trạng thái,...

- Các loại tính từ cơ bản:

+ Tính từ chỉ đặc điểm: cao, thấp, đẹp, xấu, to, nhỏ...

+ Tính từ chỉ màu sắc: xanh, đỏ, vàng, tím...

+ Tính từ chỉ trạng thái: mệt mỏi, vui vẻ, buồn bã, hạnh phúc...

d. Dấu gạch ngang:

Dấu gạch ngang có dạng một đường ngắn ngang (-) và thường dài hơn dấu gạch nối.

Tác dụng của dấu gạch ngang:

- Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật:

Ví dụ:

Vừa đi học về, Bin khoe với mẹ:

- Mẹ ơi, con được điểm 10 môn Toán đấy.

- Thật vậy sao? Con trai của mẹ giỏi quá!

- Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê:

Ví dụ: 

Để quạt điện được bền, người dùng nên thực hiện các biện pháp sau đây:

- Trước khi bật quạt, đặt quạt nơi chắc chắn để chân quạt tiếp xúc đều với nền.

- Khi điện đã vào quạt, tránh để cánh quạt bị vướng víu, quạt không quay được sẽ làm nóng chảy cuộn dây trong quạt.

- Hằng năm, tra dầu mỡ vào ổ trục, bộ phận điều khiển hướng quay của quạt, nhưng không nên tra quá nhiều, vì dầu mỡ sẽ chảy vào trong làm hỏng dây bên trong quạt.

- Khi không dùng, cất quạt vào nơi khô, mát, sạch sẽ, ít bụi bặm.

- Nối các từ ngữ trong một liên danh:

Ví dụ: Tuyến xe buýt Hà Nội - Hải Phòng rất đông khách.

e. Biện pháp nhân hóa:

Biện pháp nhân hóa là khi một sự vật, đồ vật hoặc hiện tượng không có khả năng làm điều gì đó như con người, nhưng lại được mô tả như thể nó có khả năng đó. Cụ thể, khi một vật không biết suy nghĩ, không có cảm xúc, ta vẫn dùng từ ngữ để nói rằng nó có thể làm điều đó, giống như con người.

Nhân hóa khác với so sánh (ví dụ: “Cánh đồng xanh như ngọc” – đây là so sánh, không phải nhân hóa) và ẩn dụ (ví dụ: “Bàn tay của mẹ là bầu trời yêu thương” – ẩn dụ, không phải nhân hóa).

Ví dụ: Cơn gió nhảy múa trong làn sóng. (Gió không thể “nhảy múa”, nhưng câu văn này khiến gió như có thể nhảy múa như con người.)

* Lợi ích của biện pháp nhân hóa:

- Làm câu văn sinh động: Nhân hóa giúp câu văn trở nên thú vị, dễ hình dung và dễ cảm nhận.

- Giúp con hiểu sâu hơn về sự vật, hiện tượng: Khi con nghe hoặc đọc những câu văn có nhân hóa, con sẽ cảm thấy gần gũi hơn với thế giới xung quanh, vì những sự vật tưởng chừng vô tri vô giác được mô tả như có cảm xúc, hành động.

👉 Làm bài tập luyện từ và câu với Dạy con học thật dễ trên Umbalena!

1.2.3. Viết:

* Viết đơn:

a. Quốc hiệu và tiêu ngữ

            CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

                      Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

• Quốc hiệu được viết ở góc trên cùng, giữa trang, in hoa.
• Dưới quốc hiệu có một dòng kẻ ngang hoặc để cách dòng.

b. Tên đơn

• Viết ở giữa trang, chữ in hoa, nội dung cụ thể,

Ví dụ:

ĐƠN XIN NGHỈ HỌC

c. Nơi nhận đơn

Cách viết: Kính gửi: [Tên cơ quan, tổ chức hoặc người nhận]

Ví dụ: Kính gửi: Cô giáo chủ nhiệm lớp 4A, trường Tiểu học Hoa Mai.

d. Nội dung đơn

• Phần mở đầu (Giới thiệu bản thân): Ghi rõ họ tên, tuổi, học sinh lớp nào, trường nào.

Ví dụ: Em tên là Nguyễn Văn Nam, học sinh lớp 4A, trường Tiểu học Hoa Mai.

• Phần nội dung chính (Lí do viết đơn): Nêu lý do hoặc nguyện vọng cụ thể của người viết.

Ví dụ: Em viết đơn này xin phép cô giáo cho em nghỉ học 2 ngày, từ ngày 23 đến ngày 24 tháng 12 năm 2024, vì em bị ốm.

• Phần kết thúc (Lời hứa, lời cảm ơn)

Ví dụ: Em xin hứa sau khi khỏe lại, em sẽ ghi chép bài đầy đủ. Em cảm ơn cô rất nhiều ạ.

e. Địa điểm, thời gian viết đơn

Địa điểm, ngày .... tháng .... năm ....

Ví dụ: Hà Nội, ngày 27 tháng 2 năm 2025

g. Chữ ký và họ tên của người viết

Ghi: Người làm đơn (Ký và ghi rõ họ tên)

Ví dụ: 

Người viết đơn

(chữ ký)

Nguyễn Văn Nam

* Bài văn miêu tả con vật:

a. Mở bài: Giới thiệu con vật định miêu tả:

• Con vật gì?
• Nó thuộc về ai (nhà mình nuôi hay thấy ở đâu)?
• Tình cảm của em với con vật như thế nào?

Ví dụ: Trong nhà em có một chú mèo mướp rất đáng yêu. Em đặt tên cho chú là Mi Mi. Mi Mi vừa thông minh lại rất dễ thương, là người bạn thân thiết của cả gia đình.

b. Thân bài:

- Tả bao quát: Miêu tả hình dáng chung của con vật (to, nhỏ, lông màu gì, kích thước ra sao).

Ví dụ: Mi Mi có thân hình nhỏ nhắn, bộ lông mượt mà màu xám tro điểm những sọc vằn đen.

- Tả chi tiết từng bộ phận:

• Đầu: hình dáng, mắt, mũi, tai, miệng, râu.
• Thân: lông, da, chân, đuôi.
• Các đặc điểm nổi bật khác (nếu có).

Ví dụ: Đôi mắt của Mi Mi tròn xoe như hai hạt nhãn, ánh lên vẻ tinh nghịch. Chiếc mũi hồng xinh xắn lúc nào cũng ươn ướt. Đặc biệt, cái đuôi dài của chú lúc nào cũng phe phẩy như đang vẫy chào.

- Tả thói quen, hoạt động:

• Con vật thường làm gì (ăn uống, chơi đùa, ngủ nghỉ, săn mồi)?
• Thói quen, tính cách nổi bật (thông minh, lười biếng, tinh nghịch).

Ví dụ: Mi Mi rất thích cuộn tròn trên chiếc ghế sofa để ngủ. Nhưng mỗi khi có tiếng động lạ, chú lập tức bật dậy, đôi tai dựng đứng như hai chiếc radar. Lúc chơi đùa, chú hay dùng chân trước vờn trái bóng nhỏ.

c. Kết bài

• Tình cảm của em với con vật.
• Nêu mong muốn hoặc lời kết về con vật.

Ví dụ: Em rất yêu quý Mi Mi và luôn chăm sóc chú thật cẩn thận. Em hy vọng Mi Mi sẽ luôn khỏe mạnh và là người bạn đồng hành của gia đình em.

* Viết thư:

Cấu trúc một bức thư

a. Phần đầu: 

Địa điểm và thời gian viết thư; lời thưa gửi, lời chào đầu thư

Ví dụ:

Hà Nội, ngày 22 tháng 12 năm 2024
Ông bà kính yêu,

b. Phần chính:

Thăm hỏi tình hình của người nhận thư, chia sẻ tin tức của người viết thư.

Ví dụ:

Hôm nay, cháu viết thư này để hỏi thăm sức khỏe của ông bà. Ông bà dạo này có khỏe không ạ? Ông bà có ăn uống đầy đủ và giữ gìn sức khỏe không?

Ở nhà, bố mẹ và cháu đều khỏe mạnh. Cháu vẫn chăm chỉ học hành và giúp đỡ bố mẹ những công việc nhỏ trong nhà. Ở trường, cháu đã học được nhiều điều mới và có thêm nhiều bạn mới. Cháu rất vui khi được kể cho ông bà nghe về những điều này.

Cháu rất nhớ ông bà và mong sớm được về thăm ông bà. Cháu chúc ông bà luôn mạnh khỏe và hạnh phúc. Ông bà nhớ giữ gìn sức khỏe và đừng làm việc quá sức nhé.

c. Phần cuối:

Lời cảm ơn, lời chúc, hứa hẹn; chữ kí và tên hoặc họ, tên.

Ví dụ: 

Cháu yêu ông bà nhiều lắm!

Cháu của ông bà,

Tiểu Minh

II. Phương pháp giảng dạy:

2.1. Danh từ, động từ, tính từ, dấu gạch ngang, biện pháp nhân hóa:

- Chuẩn bị tranh ảnh hoặc vật thật minh họa (con vật, đồ vật, cảnh thiên nhiên). Yêu cầu quan sát và gọi tên sự vật/hoạt động/đặc điểm trong tranh. 

- Ba mẹ tổ chức các trò chơi như: Nhìn hình đoán từ: ba mẹ giơ tranh lên, con trả lời từ chỉ sự vật; đoán từ qua hành động,...

- Hướng dẫn con viết đoạn văn ngắn sử dụng danh từ, động từ, tính từ.

- Dạy học cho con qua các bài thơ, bài hát có danh từ hoặc động từ, tính từ.

- Gợi ý con gọi tên sự vật, hành động, đặc điểm xung quanh cuộc sống hằng ngày của mình.

- Viết dấu gạch ngang (-) lên bảng hoặc giấy. Giải thích rằng đây là "dấu gạch ngang" giống như một đường nhỏ nằm ngang.

- So sánh với dấu gạch nối (nhỏ hơn, dùng để nối các từ), nhấn mạnh rằng dấu gạch ngang dài hơn và có nhiều chức năng hơn.

- Ba mẹ đưa ra một vài ví dụ (thiếu dấu gạch ngang) và hướng dẫn con cách sửa.

- Đọc cho con nghe những bài thơ hoặc văn xuôi có sử dụng nhân hóa, rồi yêu cầu con chỉ ra và giải thích các từ ngữ được nhân hóa. Những bài thơ, truyện có sử dụng nhiều biện pháp nhân hóa sẽ giúp con dễ tiếp thu hơn.

- Có thể tổ chức trò chơi giúp con luyện tập biện pháp nhân hóa. Ví dụ, ba mẹ đưa ra một sự vật (cây cối, mây, gió, mặt trời) và yêu cầu con tạo câu có sử dụng biện pháp nhân hóa.

- Khuyến khích con sáng tạo và tự do tưởng tượng. Ba mẹ có thể yêu cầu con viết một đoạn văn ngắn, trong đó có một sự vật được nhân hóa.

2.2. Viết đơn, bài văn miêu tả con vật, viết thư:

- Ba mẹ cho con đọc một vài mẫu đơn để con nắm rõ quy định khi trình bày một lá đơn.

- Ba mẹ cho con tập viết đơn những lá đơn đơn giản như: Đơn xin nghỉ học, Đơn xin tham gia câu lạc bộ.

- Ba mẹ giúp con kiểm tra và chỉnh sửa lỗi (nếu có).

- Ba mẹ sử dụng các mẫu câu ngắn gọn, quen thuộc để hướng dẫn con miêu tả con vật.

- Ba mẹ cho con quan sát các con vật thực tế để con nhận biết và mô tả con vật chính xác.

- Ba mẹ có thể viết một bức thư trên giấy, đọc to cho con nghe và cùng nhau phân tích cấu trúc của bức thư.

- Ba mẹ cùng con đọc một số bức thư mẫu để con ghi nhớ cấu trúc và cách viết một bức thư.

III. Học liệu:

Ba mẹ tải phiếu bài tập tuần 18 tại đây.

👉 Còn rất nhiều học liệu hay từ Dạy con học thật dễ của Umbalena:

✅ Hiểu bài từ gốc đến ngọn với Giáo án soạn sẵn cho mỗi buổi học tại nhà.

✅ Trò chơi, worksheet, tranh tô màu, flashcard với nhân vật hoạt hình sinh động.

✅ Luyện tập cùng kho bài tập tương tác do chuyên gia Giáo dục biên soạn.

✅ Tự chấm điểm, xếp hạng để con học mọi lúc mọi nơi kể cả khi ba mẹ bận rộn.

👉 Khám phá bí mật Dạy con học thật dễ của ba mẹ thông thái!

IV. Kết hợp trò chơi:

4.1. Trò chơi "Phân loại từ":

Mục tiêu: Giúp con nhận biết và phân loại danh từ, động từ, tính từ.

Cách chơi: Ba mẹ chuẩn bị một danh sách từ, sau đó đọc to và yêu cầu con phân loại chúng vào 3 nhóm: danh từ, động từ, tính từ.

Ví dụ: 

Danh từ: cô giáo, con mèo, bàn ghế, cây xoài, mặt trăng

Động từ: hót, viết, nhảy, ngủ, ăn, chạy

Tính từ: xanh, đẹp, vui, rực rỡ, chói chang, hiền lành

4.2. Trò chơi "Tìm động từ, danh từ, tính từ trong câu"

Mục tiêu: Giúp con nhận diện danh từ, động từ và tính từ trong câu văn.

Cách chơi: Ba mẹ đưa ra một số câu văn, con tìm danh từ, động từ, tính từ trong câu văn đó.

Ví dụ:

Xe dừng lại ở một thị trấn nhỏ.

DT   ĐT                    DT    TT

Ánh trăng sáng chiếu xuống mặt hồ.

DT             TT        ĐT            DT

4.3. Trò chơi "Đặt câu"

Mục tiêu: Giúp con sử dụng danh từ, động từ và tính từ để tạo ra câu hoàn chỉnh.

Cách chơi: Ba mẹ cho 1 danh từ, 1 động từ, 1 tính từ và yêu cầu con đặt câu có ít nhất 2 trong 3 từ đó.

Ví dụ:

Từ: mẹ, dài, nấu

• Mẹ em có mái tóc dài óng ả.
• Mẹ em đang nấu ăn trong bếp.

4.4. Trò chơi “Ai biết nhân hóa không?”:

Mục tiêu: Giúp con nhận diện biện pháp nhân hóa trong các câu.

Cách chơi: Ba mẹ đọc một câu hoặc đoạn văn có chứa biện pháp nhân hóa, sau đó yêu cầu con chỉ ra từ ngữ hoặc cụm từ nào được sử dụng để nhân hóa. Sau khi con chỉ ra, bạn cùng con giải thích vì sao đó là nhân hóa.

Ví dụ: Cây bàng vẫy tay trong gió.→ Từ “vẫy tay” là một hành động của con người được gán cho cây.

4.5. Trò chơi “Tạo câu nhân hóa”:

Mục tiêu: Khuyến khích con sáng tạo và sử dụng biện pháp nhân hóa trong câu văn.

Cách chơi: Ba mẹ cho con một sự vật hoặc hiện tượng (như mây, gió, mặt trời, con vật,...) và yêu cầu con tạo một câu có sử dụng nhân hóa. Ba mẹ có thể hướng dẫn và đưa ra gợi ý nếu con gặp khó khăn.

Ví dụ: Hiện tượng: gió -> Câu: Cơn gió chơi đùa với đám mây.

4.6. Trò chơi “Kể chuyện nhân hóa”:

Mục tiêu: Luyện tập viết câu văn với biện pháp nhân hóa.

Cách chơi: Ba mẹ cùng con sáng tạo một câu chuyện ngắn có sử dụng nhân hóa. Cả hai có thể thay phiên nhau kể tiếp câu chuyện. 

Ví dụ: Vào một buổi sáng, chú gà trống tỉnh dậy và vươn mình ra chào ngày mới. Chú nhảy lên mái nhà và bắt đầu cất tiếng gáy gọi mọi người thức giấc. Chú khoác trên mình bộ cánh vàng rực, đuôi chú có những chiếc lông rất dài, màu đỏ, đen, vàng đủ cả. Trên đầu chú là chiếc mào đỏ hồng, dũng mãnh, như chiếc vương miện của nhà vua vậy. Chú còn có đôi chân lực lưỡng, to khỏe. 

4.7. Trò chơi “Hoàn thành câu nhân hóa”:

Mục tiêu: Giúp con sử dụng biện pháp nhân hóa để hoàn thành câu văn.

Cách chơi: Ba mẹ đưa ra một câu bắt đầu, yêu cầu con hoàn thành câu đó bằng cách thêm vào từ ngữ nhân hóa.

Ví dụ: Cơn mưa nhỏ nhẹ nhàng ........ → Con có thể hoàn thành câu: Cơn mưa nhỏ nhẹ nhàng nhảy múa trên mái nhà.

👉 Xem thêm các trò chơi học tập từ Dạy con học thật dễ của Umbalena!

V. Ôn tập:

Ba mẹ đừng quên luyện tập thường xuyên cùng con để con có thể ghi nhớ và vận dụng bài học vào thực tế một cách thành thạo. Ba mẹ hãy:

☞ Yêu cầu con nhắc lại kiến thức cần nhớ trong tuần 18.

☞ Cho con làm các bài tập tuần 18 trong sách giáo khoa, vở bài tập.

☞ Ba mẹ thường xuyên chỉ ra và đưa ra những tình huống thực tế cho con.

Đừng bỏ lỡ cơ hội cho con học tốt hơn với những bài tập bổ trợ hữu ích từ chuyên mục Dạy con học thật dễ trên Thư viện số học tập hàng đầu cho trẻ em Việt Nam - Umbalena.

👉 Ba mẹ bấm tại đây để đăng kí và trải nghiệm miễn phí ngay nhé!