Giáo án toán lớp 5 - Học kì 1 Kết nối tri thức

Tổng hợp kiến thức Toán lớp 5 tuần 17 - Kết nối tri thức đầy đủ nhất kèm bài tập thực hành giúp ba mẹ Dạy con học thật dễ! Ba mẹ xem hướng dẫn bên dưới của chương trình Dạy con học thật dễ để giúp con hiểu và vận dụng kiến thức Toán lớp 5 tuần 17 hiệu quả, đạt điểm cao.

DẠY CON HỌC THẬT DỄ - TOÁN LỚP 5 – TUẦN 17

ÔN TẬP MỘT SỐ HÌNH PHẲNG

ÔN TẬP DIỆN TÍCH, CHU VI MỘT SỐ HÌNH PHẲNG

I. Mục tiêu bài học:

- Nhận biết được đặc điểm của hình tam giác. 

- Phân biệt 4 dạng hình tam giác theo góc, cạnh; nhận biết đáy và đường cao. 

- Vẽ được đường cao của hình tam giác: Vẽ đường cao của hình tam giác theo mẫu và vẽ đường cao của những hình tam giác đó; liên hệ, vận dụng trong một số tình huống thực tế.

- Nhận biết được đặc điểm của hình thang: Có hai cạnh đáy song song, hai cạnh bên; hình thang có đường cao vuông góc với hai đáy.

- Vẽ được hình tròn.

- Tính được chu vi, diện tích hình tròn.

 - Có cơ hội phát triển năng lực lập luận, tư duy toán học và năng lực giao tiếp toán học.

II. Nội dung ôn tập:

2.1. Hình tam giác. Diện tích hình tam giác:

a. Hình tam giác:

Hình tam giác ABC có:

- Ba cạnh là: cạnh AB, cạnh AC, cạnh BC.

- Ba đỉnh là: đỉnh A, đỉnh B, đỉnh C.

- Ba góc là: 

+ Góc đỉnh A, cạnh AB và AC (gọi tắt là góc A);

+ Góc đỉnh B, cạnh BA và BC (gọi tắt là góc B);

+ Góc đỉnh C, cạnh CA và CB (gọi tắt là góc C). 

b. Các loại hình tam giác:

c) Đáy và đường cao của hình tam giác:

Chú ý: Trong hình tam giác, độ dài đoạn thẳng từ đỉnh vuông góc với đáy tương ứng gọi là chiều cao của hình tam giác.

d) Diện tích hình tam giác:

- Quy tắc: Muốn tính diện tích hình tam giác ta lấy độ dài đáy nhân với chiều cao (cùng một đơn vị đo) rồi chia cho 2.

- Chú ý: Muốn tính diện tích tam giác vuông ta lấy độ dài hai cạnh góc vuông nhân với nhau (cùng một đơn vị đo) rồi chia cho 2.

e) Một số dạng toán thường gặp:

- Dạng 1: Tính diện tích tam giác khi biết độ dài đáy và chiều cao

- Dạng 2: Tính độ dài đáy khi biết diện tích và chiều cao

- Dạng 3: Tính chiều cao khi biết diện tích và độ dài đáy

- Dạng 4: Toán có lời văn

Phương pháp: Đọc kĩ đề bài, xác định dạng toán trong bài rồi giải bài toán đó.

2.2. Hình thang. Diện tích hình thang:

a. Hình thang:

Hình thang ABCD có:

- Cạnh đáy AB và cạnh đáy DC. Cạnh bên AD và cạnh bên BC.

- Hai cạnh đáy là hai cạnh đối diện song song.

* Hình thang có một cặp cạnh đối diện song song.

Chú ý: Hình thang có một cạnh bên vuông góc với hai đáy gọi là hình thang vuông.

b) Đường cao của hình thang:

c) Diện tích hình thang:

- Quy tắc: Diện tích hình thang bằng tổng độ dài hai đáy nhân với chiều cao (cùng một đơn vị đo) rồi chia cho 2.

d) Một số dạng bài tập diện tích hình thang:

- Dạng 1: Tính diện tích hình thang khi biết độ dài hai đáy và chiều cao

- Dạng 2: Tính tổng độ dài hai đáy khi biết diện tích và chiều cao

*Lưu ý: Đề bài thường cho hiệu của hai đáy hoặc tỉ số giữa hai đáy và yêu cầu tìm độ dài của mỗi đáy. Học sinh cần nhớ hai dạng toán tổng – hiệu và tổng – tỉ.

- Dạng 3: Tính chiều cao khi biết diện tích và độ dài hai đáy

- Dạng 4: Toán có lời văn

Phương pháp: Đọc kĩ đề bài, xác định dạng toán trong bài rồi giải bài toán đó.

2.3. Đường tròn:

a. Định nghĩa: 

+ Hình tròn là tập hợp tất cả những điểm nằm bên trong và bên trên đường tròn, hay nói cách khác, hình tròn là tập hợp tất cả các điểm cách tâm một khoảng nhỏ hơn hoặc bằng bán kính. Trong khi đó, đường tròn là quỹ tích của tất cả các điểm nằm trên một mặt phẳng và cách đều một điểm cho trước (tâm đường tròn) một khoảng cách bằng bán kính đường tròn. 

+ Đường tròn không có diện tích như hình tròn.

+ Đường tròn tâm O, bán kính R là hình bao gồm tất cả các điểm cách tâm O một khoảng bằng bán kính R. Bất kỳ điểm nào nằm trên đường tròn và nối trực tiếp với tâm O đều được gọi là bán kính.

. Nếu điểm A nằm trong đường tròn tâm O, bán kính R thì OA < R

. Nếu điểm A nằm trên đường tròn tâm O, bán kính R thì OA = R

. Nếu điểm A nằm ngoài đường tròn tâm O, bán kính R thì OA > R

b. Các tính chất của đường tròn:

+ Các đường tròn bằng nhau thì sẽ có chu vi bằng nhau.

+ Bán kính của đường tròn luôn bằng nhau.

+ Đường kính là đoạn thẳng dài nhất trong hình tròn.

+ Góc ở tâm của đường tròn bằng 360 độ.

+ Chu vi của mỗi đường tròn khác nhau, tỉ lệ với độ dài của bán kính.

- Tâm (O): Điểm cố định nằm giữa đường tròn.

- Bán kính (r): Khoảng cách từ tâm đến một điểm bất kỳ trên đường tròn.

- Đường kính (d): Đoạn thẳng đi qua tâm và nối hai điểm trên đường tròn.

- Mối quan hệ giữa bán kính và đường kính: d = 2 x r (Đường kính gấp đôi bán kính)

c. Chu vi hình tròn (C):

- Khái niệm: Độ dài đường bao quanh hình tròn.

- Công thức:

d. Diện tích hình tròn (S):

- Khái niệm: Phần mặt phẳng bên trong đường tròn.

- Công thức:

e. Số pi (π):

- Khái niệm: Tỉ số giữa chu vi của hình tròn và đường kính của nó.

- Giá trị gần đúng: π ≈ 3,14 (Số pi xấp xỉ 3,14)

f. Một số dạng bài tập thường gặp:

- Dạng 1: Tính chu vi khi biết đường kính

Phương pháp: Áp dụng công thức: C = d x 3,14

(C là chu vi hình tròn, d là đường kính hình tròn).

- Dạng 2: Tính chu vi khi biết bán kính

Phương pháp: Áp dụng công thức: C = r x 2 x 3,14

(C là chu vi hình tròn, r là bán kính hình tròn).

- Dạng 3: Tính đường kính khi biết chu vi

Phương pháp: Từ công thức tính chu vi C = d x 3,14, ta có thể tính đường kính theo công thức:

d = C : 3,14

- Dạng 4: Tính bán kính khi biết chu vi

Phương pháp: Từ công thức tính chu vi C = r x 2 x 3,14, ta có thể tính bán kính theo công thức:

r = C : 3,14 : 2 hoặc r = C : 2 : 3,14.

- Dạng 5: Toán có lời văn

Phương pháp: Đọc kĩ đề bài, xác định dạng toán và yêu cầu của đề bài rồi giải bài toán đó.

👉 Ba mẹ và con xem lại bài học về Hình tam giác. Diện tích hình tam giác; Hình thang. Diện tích hình thang tại đây của Umbalena!

👉 Ba mẹ và con xem lại bài học về Đường tròn. Chu vi và diện tích hình tròn tại đây của Umbalena!

2.4. Bài tập thực hành:

- Dạng 1: Nhận biết hình:

+ Cho một loạt các hình vẽ, yêu cầu con chỉ ra đâu là hình tam giác, đâu là hình thang, đâu là hình tròn.

+ Có thể yêu cầu con giải thích tại sao hình đó lại là hình tam giác, hình thang hoặc hình tròn.

- Dạng 2: Xác định yếu tố của hình:

+ Vẽ một hình tam giác, hình thang, hình tròn.

+ Yêu cầu con chỉ ra các yếu tố của hình đó (ví dụ: đâu là đáy, đâu là chiều cao của hình tam giác; đâu là đáy lớn, đâu là đáy nhỏ của hình thang; đâu là tâm, đâu là bán kính của hình tròn).

- Dạng 3: Tính diện tích và chu vi:

Cho các bài toán tính diện tích và chu vi của các hình, yêu cầu con giải.

Ví dụ:

Một hình tam giác có đáy 8cm, chiều cao 5cm. Tính diện tích hình tam giác đó.

Một hình thang có đáy lớn 10cm, đáy nhỏ 6cm, chiều cao 4cm. Tính diện tích hình thang đó.

Một hình tròn có bán kính 3cm. Tính chu vi và diện tích hình tròn đó.

- Dạng 4: Bài toán thực tế:

Cho các bài toán liên quan đến thực tế, yêu cầu con vận dụng kiến thức về hình học để giải.

Ví dụ:

Một mảnh vườn hình tam giác có diện tích 24 m2, chiều cao 6m. Tính độ dài đáy của mảnh vườn đó.

Một cái bàn hình tròn có đường kính 1,2m. Tính diện tích mặt bàn.

👉 Luyện tập thêm các dạng toán thường gặp với Dạy con học thật dễ trên Umbalena!

III. Các hoạt động hỗ trợ ôn tập:

3.1. SỬ DỤNG VẬT LIỆU TÁI CHẾ ĐỂ TẠO HÌNH:

- Mục tiêu:

+ Củng cố kiến thức về các hình phẳng thông qua hoạt động thực hành.

+ Phát triển khả năng sáng tạo và tư duy không gian.

+ Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

- Chuẩn bị:

+ Các vật liệu tái chế: bìa carton, giấy báo, chai nhựa, nắp chai, ống hút,...

+ Kéo, hồ dán, băng dính, bút màu,...

- Cách thực hiện:

+ Thảo luận:

Cùng con thảo luận về các hình phẳng đã học (hình tam giác, hình thang, hình tròn).

Hỏi con về các đặc điểm và công thức tính diện tích của từng hình.

+ Lựa chọn vật liệu:

Yêu cầu con chọn các vật liệu tái chế phù hợp để tạo ra các hình phẳng.

Ví dụ: dùng bìa carton để cắt hình tam giác, dùng nắp chai để tạo hình tròn,...

+ Tạo hình:

Hướng dẫn con sử dụng kéo, hồ dán, băng dính,... để cắt, ghép các vật liệu và tạo thành các hình phẳng.

Khuyến khích con sáng tạo và kết hợp các hình phẳng để tạo ra các bức tranh, mô hình,...

+ Tính toán:

Yêu cầu con đo đạc các kích thước cần thiết và tính diện tích, chu vi của các hình phẳng đã tạo ra.

- Ví dụ:

+ Tạo một bức tranh về ngôi nhà bằng cách sử dụng các hình tam giác (mái nhà), hình vuông (cửa sổ), hình chữ nhật (tường nhà), hình tròn (mặt trời),...

+ Tính diện tích của mái nhà, cửa sổ, tường nhà,... và diện tích của cả ngôi nhà.

3.2. "ĐƯỜNG ĐUA CÔNG THỨC":

- Mục tiêu:

+ Ôn tập công thức tính diện tích và chu vi của các hình phẳng một cách thú vị.

+ Rèn luyện kỹ năng tính toán nhanh và chính xác.

- Chuẩn bị:

+ Vẽ một đường đua trên giấy hoặc trên sàn nhà, chia thành nhiều ô.

+ Trên mỗi ô ghi một công thức tính diện tích hoặc chu vi của một hình phẳng (ví dụ: S = (a x h) / 2, C = d x π,...).

+ Xúc xắc.

+ Quân cờ cho mỗi người chơi.

- Cách thực hiện:

+ Con và ba mẹ (hoặc các thành viên khác trong gia đình) thay phiên nhau tung xúc xắc và di chuyển quân cờ theo số điểm trên xúc xắc.

+ Khi dừng lại ở ô nào, người chơi phải đọc đúng công thức ghi trên ô đó.

+ Nếu đọc đúng, người chơi được tiếp tục chơi.

+ Nếu đọc sai, người chơi phải lùi lại một ô.

+ Người nào về đích trước sẽ thắng.

- Lưu ý:

+ Điều chỉnh độ khó của các công thức trên đường đua cho phù hợp với trình độ của con.

+ Có thể thêm các ô "thử thách" (ví dụ: giải một bài toán về hình học, trả lời một câu hỏi về đặc điểm của hình,...).

3.3. "VẼ TRANH THEO SỐ":

- Mục tiêu:

+ Củng cố kiến thức về các hình phẳng và công thức tính diện tích một cách sáng tạo.

+ Rèn luyện kỹ năng vẽ hình và phối màu.

- Chuẩn bị:

+ Một bức tranh đã được chia thành nhiều vùng khác nhau, mỗi vùng có một số tương ứng với một hình phẳng (ví dụ: 1 - hình tam giác, 2 - hình thang, 3 - hình tròn,...).

+ Bảng chú giải: ghi rõ hình phẳng tương ứng với mỗi số và công thức tính diện tích của hình đó.

+ Bút màu, thước kẻ, compa,...

- Cách thực hiện:

+ Con chọn một vùng trên bức tranh và xác định hình phẳng tương ứng với số trong vùng đó.

+ Con sử dụng thước kẻ, compa,... để vẽ hình phẳng vào vùng đó.

+ Con tính diện tích của hình phẳng vừa vẽ và ghi kết quả vào bên cạnh hình.

+ Con tô màu cho hình phẳng đó.

+ Tiếp tục cho đến khi hoàn thành bức tranh.

- Lưu ý:

+ Ba mẹ có thể tự vẽ bức tranh hoặc tìm kiếm trên mạng.

+ Khuyến khích con sử dụng các màu sắc khác nhau để tạo sự sinh động cho bức tranh.

3.4. "KỂ CHUYỆN HÌNH HỌC":

- Mục tiêu:

+ Phát triển khả năng sáng tạo và ngôn ngữ.

+ Củng cố kiến thức về các hình phẳng một cách tự nhiên.

- Chuẩn bị: Các hình phẳng đã cắt (hoặc vẽ) trên giấy hoặc bìa cứng.

- Cách thực hiện:

+ Yêu cầu con chọn một vài hình phẳng.

+ Khuyến khích con sáng tạo một câu chuyện có các nhân vật là các hình phẳng đó.

+ Trong câu chuyện, con phải sử dụng các kiến thức về đặc điểm và công thức tính diện tích của các hình để giải quyết các tình huống.

- Ví dụ:

+ Câu chuyện về hình tam giác dũng cảm đi giải cứu hình tròn bị mắc kẹt trong khu rừng hình thang.

+ Trong câu chuyện, hình tam giác phải tính toán diện tích các khu đất hình thang để tìm đường đi ngắn nhất,...

IV. Học liệu:

Ba mẹ tải Phiếu bài tập bổ trợ ôn tập tuần 17 tại đây.

👉 Còn rất nhiều học liệu hay từ Dạy con học thật dễ của Umbalena:

✅ Hiểu bài từ gốc đến ngọn với Giáo án soạn sẵn cho mỗi buổi học tại nhà.

✅ Trò chơi, worksheet, tranh tô màu, flashcard với nhân vật hoạt hình sinh động.

✅ Luyện tập cùng kho bài tập tương tác do chuyên gia Giáo dục biên soạn.

✅ Tự chấm điểm, xếp hạng để con học mọi lúc mọi nơi kể cả khi ba mẹ bận rộn.

👉 Khám phá bí mật Dạy con học thật dễ của ba mẹ thông thái!

V. Các trò chơi tương tác bổ trợ ôn tập:

Dưới đây là một số gợi ý trò chơi cho các bé thức về hình phẳng và diện tích:

4.1. Trò chơi "Săn tìm hình tròn trong cuộc sống"

- Cách chơi: Ba mẹ và con cùng nhau đi dạo quanh nhà hoặc trong vườn, tìm kiếm các vật thể có hình tròn (như bánh xe, đĩa, đồng hồ…). Ba mẹ có thể hỏi trẻ các câu hỏi như "Cái đĩa này có chu vi và diện tích bao nhiêu?" và yêu cầu con tính toán.

- Mục đích: Giúp trẻ nhận diện hình tròn trong đời sống thực và áp dụng công thức tính chu vi, diện tích.

4.2. Trò chơi "Đo chu vi hình tròn"

- Cách chơi: Ba mẹ chuẩn bị các vật có hình tròn (như đĩa, bánh xe, hoặc quả bóng). Sau đó, ba mẹ sẽ dùng dây hoặc thước để đo chu vi của các vật này. Trẻ sẽ cùng ba mẹ đo bán kính và tính chu vi.

- Mục đích: Trẻ thực hành đo đạc bán kính và tính chu vi hình tròn.

4.3. Trò chơi "Cắt và Tính diện tích hình tròn"

- Cách chơi: Ba mẹ chuẩn bị một tờ giấy tròn, sau đó cắt thành các phần nhỏ để tạo thành các lát cắt của hình tròn. Ba mẹ sẽ giải thích công thức tính diện tích hình tròn: Trẻ sẽ giúp ba mẹ đo bán kính và tính diện tích của hình tròn.

- Mục đích: Trẻ làm quen với công thức tính diện tích hình tròn thông qua việc thực hành.

4.4. Trò chơi "Tính chu vi và diện tích hình tròn với các vật dụng thực tế"

- Cách chơi: Ba mẹ chuẩn bị các vật dụng có dạng hình tròn (ví dụ: đĩa, bánh pizza, đồng hồ). Ba mẹ sẽ yêu cầu trẻ tính chu vi và diện tích của các vật này. Trẻ có thể đo bán kính và sau đó áp dụng công thức để tính chu vi và diện tích.

- Mục đích: Trẻ học cách áp dụng công thức vào các tình huống thực tế và phát triển kỹ năng tính toán.

4.5. Trò chơi "Đo diện tích hình thang với giấy và thước kẻ"

- Cách chơi: Ba mẹ chuẩn bị tờ giấy hình thang và hướng dẫn trẻ cách đo đáy lớn, đáy nhỏ và chiều cao của hình thang. Sau đó, trẻ sẽ áp dụng công thức tính diện tích. Ba mẹ có thể biến trò chơi thành một cuộc thi xem ai tính diện tích nhanh nhất và chính xác nhất.

- Mục đích: Giúp trẻ luyện tập đo đạc và tính diện tích hình thang.

4.6. Trò chơi "Vẽ và Tính diện tích hình tròn"

- Cách chơi: Ba mẹ sẽ cho trẻ vẽ một hình tròn có bán kính xác định. Sau đó, yêu cầu trẻ tính diện tích của hình tròn bằng công thức. Ba mẹ có thể giúp trẻ đo bán kính của hình tròn và tính diện tích theo cách thủ công hoặc sử dụng máy tính.

- Mục đích: Trẻ sẽ hiểu rõ hơn về công thức tính diện tích hình tròn và cách áp dụng vào thực tế.

👉 Xem thêm các trò chơi học tập từ Dạy con học thật dễ của Umbalena!

V. Ôn tập:

Ba mẹ đừng quên luyện tập thường xuyên cùng con để con có thể ghi nhớ và vận dụng bài học vào thực tế một cách thành thạo. Ba mẹ hãy:

• Yêu cầu con nhắc lại kiến thức cần nhớ trong tuần 17.
• Cho con làm các bài tập tuần 17 trong sách giáo khoa, vở bài tập.
• Ba mẹ thường xuyên đưa ra những tình huống thực tế cho các con.

Đừng bỏ lỡ cơ hội cho con học tốt hơn với những bài tập bổ trợ hữu ích từ chuyên mục Dạy con học thật dễ trên Thư viện số học tập hàng đầu cho trẻ em Việt Nam - Umbalena.

👉 Ba mẹ bấm tại đây để đăng kí và trải nghiệm miễn phí ngay nhé!